Serpantin Kireçlenmesi Nasıl Önlenir? Isıtma Sistemini Korumak

Kireç serpantinde nasıl oluşur?

Mazot ısıtmalı Rottest modellerinde, örneğin Rottest ST 2000 C'de, pompadan çıkan yüksek basınçlı su kazanın içindeki serpantinden geçer; brülör serpantini ısıtır ve su 30-140 °C arasında ayarladığınız sıcaklıkta çıkar. Serpantin uzun ve kıvrımlı bir borudur ve suyun ısındığı yer burasıdır.

Sert su, içinde çözünmüş hâlde kalsiyum ve magnezyum tuzları taşır. Su ısındıkça bu tuzların bir kısmı çözünmüş hâlde kalamaz ve kireç olarak borunun iç yüzeyine çöker. Su ne kadar sertse ve ne kadar sıcak kullanılıyorsa kireç o kadar hızlı birikir.

Kireç tabakası ısıyı iyi iletmez: brülörün ürettiği ısı suya daha zor geçer ve aynı sıcaklık için brülör daha uzun çalışır. Suya geçemeyen ısı borunun kendisini daha fazla ısıtır; bu da zamanla serpantinin zarar görmesine yol açabilir. Tabaka kalınlaştıkça suyun geçtiği yol da daralır; pompa suyu daha dar bir borudan geçirmeye çalışır ve zorlanır. Kopan kireç parçaları ise memeyi ve bağlantıları tıkayabilir.

Kireçlenmenin belirtileri

Kireç yavaş biriktiği için belirtiler de zamanla ortaya çıkar; sert suyla ve sık sık sıcak suyla çalışan makinelerde daha erken görülür. Şunlardan birini fark ederseniz serpantini kontrol ettirin:

• Su ayarladığınız sıcaklığa geç ulaşıyor ya da hiç ulaşmıyor.
• Aynı iş için daha fazla yakıt harcanıyor.
• Memeden beyaz pullar ya da tortu geliyor, meme sık tıkanıyor.
• Manometre her zamankinden yüksek bir değer gösterirken memedeki jet zayıflıyor.

Bu belirtilerin başka nedenleri de olabilir; kireç sonucuna varmadan önce aşağıdaki tabloyla daha basit nedenleri eleyin. Brülör ve yakıt devresinin kontrolünü sıcak su vermeyen makine, meme ve su beslemesinin kontrolünü basınç yapmayan makine yazılarımızda anlattık.

Suyunuzun sertliğini öğrenin

Kireçle mücadele, makineyi besleyen suyun sertliğini bilmekle başlar. Sertlik suyun kaynağına göre değişir; aynı işletmede şebeke suyu ile kuyu suyu birbirinden çok farklı olabilir. Şebeke suyunun sertliğini su idaresinden öğrenebilir, kuyu ve depo suyunu bir sertlik test kitiyle ya da bir laboratuvarda ölçtürebilirsiniz. Yıkanan yüzeylerde kuruduktan sonra kalan beyaz lekeler ve musluk ağızlarında biriken beyaz tortu da suyun sert olduğunu düşündürür.

Su kaynağınız değiştiyse, örneğin şebekeden kuyuya geçtiyseniz, kireç belirtilerini daha yakından izleyin. Kum ve çamur filtresinin kireci tutmadığını da unutmayın: filtre kum, çakıl ve çamur gibi katı parçaları tutar, kireç ise suda çözünmüş hâlde gelir. Su kaynağının ve girişinin makineye uygunluğunu su girişi yazımızda anlattık.

Kireçlenmeyi önlemenin yolları

• Suyu yumuşatın. Sert suyla sürekli çalışan işletmelerde makineyi besleyen hatta bir su yumuşatma sistemi kullanmak kirecin kaynağını azaltır. Sistemin seçimine ve bakımına, su arıtma alanında uzman bir firmayla birlikte karar verin.
• Gereğinden sıcak çalışmayın. Su ne kadar sıcaksa kireç o kadar hızlı çöker; sıcaklığı işin gerektirdiği değere ayarlayın. Toz ve çamur gibi işlerde ısıtmayı kapalı tutun; makine bu durumda soğuk su makinesi gibi çalışır.
• Kapatmadan önce soğutun. Sıcak suyla çalıştıktan sonra önce ısıtmayı kapatın ve serpantini bir süre soğuk suyla soğutun, ardından makineyi durdurun. Sıcak suyun serpantinde hareketsiz kalması kireç çökmesini artırır.
• Kılavuza göre bakım yapın. Kireç kontrolünü ve kireç çözmeyi kullanım kılavuzunda belirtilen aralıklarla ve yöntemle yapın; sert suyla çalışıyorsanız kontrolü aksatmayın.
• Ürün seçiminde kılavuza uyun. Kireç önleyici ya da kireç çözücü bir ürün kullanacaksanız makinenizle uyumlu olduğunu ve kullanım kılavuzunun izin verdiğini kontrol edin.
• Değerleri izleyin. Suyun ısınma süresini, manometredeki değeri ve yakıt kullanımını zaman zaman not edin; bu değerlerin yavaş yavaş kötüleşmesi kirecin erken habercisidir.

Kireç çözme kılavuza göre yapılır

Biriken kireç çözülerek temizlenebilir; ama işlem makineye zarar vermeden yapılmalıdır. Kireç çözücüler çoğunlukla asidiktir; yanlış ürün, yanlış oran ya da yanlış süre pompanın keçelerine, contalara ve serpantinin kendisine zarar verebilir. Bu yüzden ürünü, oranı ve yöntemi yalnız kullanım kılavuzundan alın.

1. Makineyi ve ısıtmayı kapatın, fişini çekin, tabancayı açarak basıncı boşaltın ve serpantinin soğumasını bekleyin.
2. Kireç çözme yöntemini ve önerilen ürünü kullanım kılavuzunda bulun; kılavuzda yoksa işlemi makineyi tanıyan bir servise yaptırın.
3. Koruyucu gözlük ve eldiven kullanın, alanı havalandırın; ürünün güvenlik talimatına uyun.
4. İşlemden sonra sistemi kılavuzda anlatıldığı şekilde temiz suyla iyice durulayın; çözelti kalmış suyla yıkama yapmayın.
5. Kullanılmış çözeltiyi toprağa, kanalizasyona ya da yıkama alanına dökmeyin; toplayın ve yerel mevzuata uygun biçimde bertaraf edin.
6. Kopan kireç parçaları memede ve filtrelerde birikebilir; işlemden sonra memeyi ve filtreleri temizleyin.

Ağır kireçlenmiş bir serpantinde kireç çözme yeterli olmayabilir ya da kopan parçalar boruyu tıkayabilir; bu durumda makineyi tanıyan bir servise başvurun. Isıtma ünitesinin diğer dönemsel kontrollerini bakım kontrol listemizde bulabilirsiniz.

Serpantin ne zaman değiştirilir?

Kireç çözüldükten sonra da su istenen sıcaklığa ulaşmıyor, basınç düzelmiyor ya da serpantin tıkalı kalıyorsa serpantinin değişmesi gerekir. Delinmiş, çatlamış ya da donma sonrası şekli bozulmuş bir serpantin de değiştirilir; donmaya karşı önlemleri kışın donmaya karşı koruma yazımızda anlattık.

Rottest yedek parça listesinde serpantinler ısıtma sistemi grubunda farklı tiplerde yer alır: karşılıklı çıkışlı ve yan yana çıkışlı tipler, 1/2 ve M22x1,5 paso bağlantılar ve çelik çekme serpantin (R510 0052). Kazanın giriş ve çıkış boruları da ayrı kodlarla listelenir. Bu yüzden serpantin isterken makinenizin modelini mutlaka belirtin. Serpantin değiştirilirken kazanın ve yanma odasının durumunu da kontrol ettirin; komple kazan gövdesi, yanma odası ve türbüratör saçı da aynı grupta yer alır. Sökülen serpantinin uçlarından içine bakmak da yol gösterir: kireç tabakası kalınsa yeni serpantini korumak için suyu yumuşatmayı düşünün.

Serpantin değişimi kazanın açılmasını, bağlantıların doğru sıkılmasını ve brülörün yeniden ayarlanmasını gerektirebilir; bu işi makineyi tanıyan bir servise yaptırın. Serpantin ve kazan parçalarını yedek parçalar sayfasında bulabilir, makinenizin modelini teklif formuyla iletebilirsiniz; doğru parçayı birlikte belirleyelim.