Bar ve Debi: Yıkama Gücünü Belirleyen İki Değer

Bar nedir?

Bar bir basınç birimidir. Basınçlı yıkama makinesinde pompanın suya kazandırdığı basıncı gösterir. Su dar bir nozul ağzından çıkarken bu basınç hıza dönüşür; yüzeye çarpan hızlı su, yapışmış ve kurumuş kiri yerinden koparır. Kısacası bar, makinenin koparma gücüdür.

Yüksek basınçlı yıkama makinesi araştırırken ilk bakılan değer genellikle bar olur; oysa basınç, yıkama gücünün yalnız bir yarısıdır. Rottest modellerinde çalışma basıncı 150 ile 300 bar arasındadır. Basınç arttıkça kurumuş çamur, yapışmış birikinti ve kabuklaşmış kir daha kolay sökülür. Öte yandan yüksek basınç her yüzeye uygun değildir: boyalı yüzeylerde, contalarda, lastiklerde ve yumuşak malzemelerde nozulu yüzeye fazla yaklaştırmayın, basıncı by-pass regülatöründen işe göre ayarlayın. Makinenin parçalarını ve çalışma ilkesini basınçlı yıkama makinesi nedir yazımızda anlattık.

Debi nedir?

Debi, makinenin birim zamanda verdiği su miktarıdır. Yıkama makinelerinde litre/saat (l/saat) ile ifade edilir; bazı kaynaklarda dakikadaki litre (l/dk) olarak da verilir. İki birimi karşılaştırırken l/dk değerini 60 ile çarparak l/saat değerini bulursunuz: dakikada 15 litre, saatte 900 litre eder.

Basınç kiri koparır, debi onu taşır. Geniş zeminlerde, ağır vasıtalarda, iş makinelerinde ve köpükten sonraki durulamada yüksek debi işi kısaltır. Rottest modellerinde debi 510 ile 1.800 l/saat arasındadır ve Rottest kataloğunda 1.200 l/saat ve üstü yüksek debi sayılır.

Debi aynı zamanda makinenin su tüketimidir: tabanca açıkken makine yaklaşık olarak debisi kadar su harcar. Bu yüzden şebeke ya da depo, makinenin debisini sürekli karşılayabilmelidir. Kuyu ya da depo suyu kum ve çamur taşıyorsa pompadan önce kum ve çamur filtresi kullanın; filtre sudaki kum, çakıl ve çamuru pompaya ulaşmadan tutar.

Bar ve debi birlikte nasıl okunur?

Bar ve debi birbirinden bağımsız değildir. Pompanın suya aktardığı güç, basınç ile debinin çarpımıyla orantılıdır ve bu gücü motor sağlar. Bu yüzden basınç ya da debi arttıkça daha güçlü bir motor gerekir. Rottest soğuk su modellerindeki değerler bu ilişkiyi açıkça gösterir:

Tablodaki iki çift dikkat çekicidir. Rottest ST 200 CS ve ST 210 CS aynı 200 bar basıncı verir; ST 210 CS daha yüksek debi için 10 HP motor kullanır. ST 300 CS ve ST 350 CS ise aynı 15 HP motor gücünü farklı biçimde kullanır: ST 300 CS gücü 300 bar basınca, ST 350 CS 1.800 l/saat debiye ayırır. Aynı motor gücünde basınç ve debiden biri artarken öteki azalır; bu yüzden iki modeli karşılaştırırken motor gücünü de birlikte okuyun. Bir makineyi yalnız bar değerine göre seçmek, bu dengeyi gözden kaçırmak demektir. Diğer modellerin değerlerini soğuk su kategorisinde karşılaştırabilirsiniz.

Hangi işte basınç, hangi işte debi öne çıkar?

Doğru denge, temizleyeceğiniz kire ve yüzeyin büyüklüğüne bağlıdır:

• Basınç öne çıkar: kurumuş çamur, yapışmış birikinti, metal ve beton yüzeylerde kabuklaşmış kir; dar hüzmeyle noktasal temizlik.
• Debi öne çıkar: geniş zeminler ve otoparklar, ağır vasıta ve iş makinelerinin büyük yüzeyleri, köpüğün ve deterjanın durulanması, çamurlu tarım ekipmanı.
• Denge yeterlidir: binek araç yıkaması ve günlük ekipman temizliği gibi karışık işlerde 180-200 bar ve 780-900 l/saat değerindeki modeller, örneğin ST 180 CS ve ST 200 CS.

Bazı işler ikisini birden ister. Tarımda çamurlu bir traktörü yıkarken gevşek çamuru taşımak için debi, kurumuş çamur kabuğunu sökmek için basınç gerekir. Böyle karışık işlerde 250 bar basıncı 960 l/saat debiyle birleştiren Rottest ST 250 CS gibi bir model seçilebilir.

Yağ ve gres gibi kirlerde belirleyici olan çoğu zaman basınç değil, su sıcaklığıdır; bu konuyu sıcak su mu, soğuk su mu yazımızda ele aldık. Basınç seviyelerine göre ayrıntılı seçim için 150, 180, 250 ve 300 bar karşılaştırmamıza, 200 bar modelleri için 200 bar yıkama makinesi yazımıza bakabilirsiniz.

Yüksek debili modeller ne zaman gerekir?

Rottest kataloğunda yüksek debi sınıfında dört model ailesi vardır:

• Soğuk su ST 210 CS ve ST 210 PS: 200 bar, 1.260 l/saat, 10 HP
• Soğuk su ST 350 CS ve ST 350 PS: 180 bar, 1.800 l/saat, 15 HP
• Sıcak soğuk ST 2100 C ve ST 2100 P: 200 bar, 1.260 l/saat, 10 HP
• Benzinli sahra tipi ST 210 BS: 200 bar, 1.260 l/saat, 13 HP

Yıkanacak yüzey genişse, araçlar büyük ve çamurluysa, köpük ve deterjan çok sayıda araçta hızla durulanacaksa ya da aynı işi daha kısa sürede bitirmek istiyorsanız yüksek debili model doğru seçimdir. Seçmeden önce iki koşulu kontrol edin: su kaynağınız bu debiyi sürekli verebilmeli ve kullanım yerinde 380 V trifaze hat bulunmalıdır. Benzinli ST 210 BS şebeke elektriği gerektirmez.

Yüksek debinin bir karşılığı da vardır: makine daha fazla su harcar ve daha güçlü motoru daha fazla enerji kullanır. Debisi işinizin gerektirdiğinden yüksek bir makine, su ve enerji tüketimini gereksiz yere artırır; bu yüzden yüksek debiyi yüzeyin büyüklüğü ve iş yoğunluğu gerçekten gerektirdiğinde seçin.

Yüzeye ulaşan gücü etkileyen diğer etkenler

Yüzeye ulaşan yıkama gücünü makinenin değerleri kadar kullanım koşulları da belirler:

• Nozul: Dar açılı nozul suyu küçük bir alanda toplar ve çarpma gücünü artırır; geniş açılı nozul daha büyük bir alanı daha yumuşak yıkar. Döner nozul (rotojet) suyu dönen spiral bir hüzmeyle verir.
• Mesafe: Nozul yüzeyden uzaklaştıkça hüzme dağılır ve çarpma gücü azalır.
• Hortum uzunluğu: Çok uzun hortumda basınç kaybı artar. Rottest makineleri 12 m hortumla gelir; uzun hortum gerekiyorsa seçimi buna göre yapın.
• Regülatör ayarı: Basınç ve debi by-pass regülatöründen ayarlanır; hassas yüzeylerde basıncı bu ayarla düşürürsünüz.

Nozul seçimini yıkama tabancası ve nozul seçimi, hortum uzunluklarını yüksek basınç hortumu yazılarımızda anlattık.

Bar ve debi seçiminde kısa kontrol listesi

Model karşılaştırırken şu soruları sırayla cevaplayın:

1. Kir yapışık mı, gevşek mi? Yapışık kirde basıncı, gevşek kir ve çamurda debiyi öne alın.
2. Yüzey ne kadar geniş? Geniş yüzeyde ve çok sayıda araçta 1.200 l/saat ve üstü yüksek debi işi kısaltır.
3. Yüzey hassas mı? Basıncı by-pass regülatöründen düşürebileceğinizi ve nozul seçimini hesaba katın.
4. Su kaynağınız makinenin debisini sürekli karşılayabiliyor mu?
5. Kullanım yerinde 380 V trifaze hat var mı? 10 ve 15 HP motorlu Rottest modelleri trifazedir.
6. Uzun hortum gerekecek mi? Hortum uzadıkça basınç kaybı artar.

İşinize uygun basınç ve debi dengesini birlikte belirlemek için yıkayacağınız yüzeyi, kirin türünü ve su kaynağınızı teklif formunda belirtin; size uygun Rottest modelini önerelim.